Kinh nguyệt sớm (trước 12 tuổi) được xem là một trong những yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc ung thư vú ở phụ nữ. Dù đến nay khoa học vẫn chưa xác định được nguyên nhân trực tiếp gây ung thư vú, nhưng nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố nội sinh, ngoại sinh và lối sống có mối liên quan chặt chẽ đến sự gia tăng của căn bệnh này.
Ung thư vú hiện là một trong những loại ung thư có tỷ lệ mắc và tử vong cao nhất ở phụ nữ, không chỉ trên thế giới mà cả tại Việt Nam.
Ung thư vú – căn bệnh phổ biến và ngày càng gia tăng
Theo các chuyên gia ung thư, sự gia tăng nhanh chóng số ca ung thư vú không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ kết hợp.
Việc xác định và kiểm soát các yếu tố này đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư vú.
Kinh nguyệt sớm và mối liên quan với ung thư vú
Một trong những yếu tố nội sinh được ghi nhận làm tăng nguy cơ ung thư vú là: Có kinh nguyệt sớm (trước 12 tuổi), mãn kinh muộn (sau 50 tuổi), không sinh con hoặc không cho con bú.
Những phụ nữ có các đặc điểm trên thường tiếp xúc với hormone estrogen trong thời gian dài hơn, từ đó làm tăng nguy cơ biến đổi tế bào vú và phát triển ung thư.
Các yếu tố nội sinh làm tăng nguy cơ ung thư vú
Ngoài kinh nguyệt sớm, các yếu tố nội sinh khác bao gồm: Rối loạn nội tiết kéo dài, tiền mãn kinh sử dụng nội tiết tố hỗ trợ trên 5 năm, sử dụng thuốc tránh thai đường uống trong thời gian dài.
Theo thống kê, phụ nữ dùng thuốc tránh thai:
-
Trên 5 năm: nguy cơ ung thư vú tăng 1,5 lần
-
Trên 10 năm: nguy cơ có thể tăng gấp 2 lần so với người không sử dụng
Yếu tố ngoại sinh và môi trường sống
Theo PGS.TS Phạm Duy Hiển – nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện K Trung ương,
khoảng 80% các bệnh ung thư, bao gồm ung thư vú, có liên quan đến yếu tố ngoại sinh, đặc biệt là môi trường sống và lối sống hiện đại.
Các yếu tố ngoại sinh bao gồm: Ô nhiễm môi trường, chế độ ăn uống không an toàn, ít vận động, áp lực, căng thẳng kéo dài.
Thuốc lá và nguy cơ ung thư vú
Ung thư vú có mối liên hệ rõ ràng với hút thuốc lá cả chủ động lẫn thụ động.
Theo các nghiên cứu:
-
Tuổi bắt đầu hút thuốc càng sớm
-
Thời gian hút càng dài
-
Hút thuốc trong thai kỳ
Nguy cơ ung thư vú có thể tăng từ 35–50% so với phụ nữ không hút thuốc.
Rượu bia – yếu tố nguy cơ không thể bỏ qua
Rượu bia không chỉ liên quan đến ung thư gan, tụy mà còn làm tăng nguy cơ ung thư vú ở cả nam và nữ.
Một nghiên cứu trên 1,2 triệu phụ nữ trung niên tại Anh cho thấy: Uống 2 đơn vị rượu/ngày làm tăng nguy cơ ung thư vú 8% so với người chỉ uống 1 đơn vị/ngày (1 đơn vị = 10 ml rượu mạnh hoặc 330 ml bia).
Dinh dưỡng và lối sống ảnh hưởng đến ung thư vú
Các chuyên gia ung thư khẳng định: Chế độ ăn nhiều chất béo, nhiều đạm, ít rau xanh, ít chất xơ, lười vận động là những yếu tố quan trọng làm tăng nguy cơ ung thư vú và nhiều loại ung thư khác.
Ung thư vú có phải do di truyền?
Yếu tố di truyền có liên quan nhưng không phải nguyên nhân chính gây gia tăng ung thư vú.
Theo GS Nguyễn Bá Đức – nguyên Giám đốc Bệnh viện K Trung ương:
-
Tỷ lệ ung thư vú do di truyền tại Việt Nam khá thấp
-
Nghiên cứu trên 200 bệnh nhân ung thư vú cho thấy chỉ 2 trường hợp có yếu tố gia đình
Kết luận
Phụ nữ có kinh nguyệt sớm trước 12 tuổi thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn mắc ung thư vú, đặc biệt khi đi kèm với các yếu tố như: Lối sống không lành mạnh, hút thuốc, uống rượu bia, sử dụng nội tiết tố kéo dài, chế độ dinh dưỡng không hợp lý.
Chủ động tầm soát ung thư vú, duy trì lối sống lành mạnh và hiểu rõ các yếu tố nguy cơ là chìa khóa giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe và phát hiện bệnh sớm.
