Ung thư vú là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ trên toàn thế giới và tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu đúng về căn bệnh này. Nhiều quan niệm sai lầm khiến việc phát hiện sớm ung thư vú bị trì hoãn, làm giảm cơ hội điều trị thành công.
Dưới đây là 14 sự thật ít biết về ung thư vú – những thông tin quan trọng giúp bạn nhận diện nguy cơ, hiểu đúng triệu chứng và chủ động phòng ngừa.
1. Chỉ phụ nữ có tiền sử gia đình mới mắc ung thư vú?
Bạn nghĩ: Chỉ những người có người thân mắc ung thư vú mới có nguy cơ.
Thực tế: Khoảng 70% phụ nữ được chẩn đoán ung thư vú không có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Nếu có một người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em ruột, con) từng mắc bệnh, nguy cơ tăng gấp đôi; nếu có từ hai người trở lên, nguy cơ còn cao hơn.
2. Tiền sử ung thư vú bên nội không quan trọng bằng bên ngoại?
Bạn nghĩ: Chỉ tiền sử từ phía mẹ mới đáng lo.
Thực tế: Tiền sử ung thư vú từ gia đình bên nội (cha) cũng quan trọng tương đương bên ngoại (mẹ) và đều ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh.
3. Hầu hết các khối u vú đều là ung thư?
Bạn nghĩ: Sờ thấy khối u ở vú đồng nghĩa với ung thư.
Thực tế: Khoảng 80% khối u trong ngực của phụ nữ là lành tính (không phải ung thư) xuất hiện do nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, các bác sĩ khuyến khích phụ nữ theo dõi và ghi nhận bất kỳ thay đổi nào, bởi vì phát hiện ung thư vú sớm sẽ rất có lợi cho việc điều trị sau này. Bác sĩ cũng có thể khuyên bạn chụp quang tuyến vú, siêu âm, hoặc sinh thiết để xác định xem khối u có đúng là ung thư.
4. Ung thư vú luôn biểu hiện bằng khối u?
Bạn nghĩ: Không có khối u thì không phải ung thư vú.
Thực tế: Một khối u có thể là ung thư vú hoặc lành tính, nhưng bạn cũng nên cảnh giác với các loại thay đổi trong cơ thể có thể là dấu hiệu của ung thư. Chúng bao gồm: sưng tấy, kích ứng da hoặc da bị dính (có dạng như lúm đồng tiền); vú hoặc núm vú đau, núm vú co rút; đỏ, vảy hoặc sự dày lên bất thường của núm vú hoặc da vú, hoặc chảy dịch ở đầu vú. Ung thư vú cũng có thể lây lan sang các hạch bạch huyết dưới cánh tay và gây ra sưng ở đó trước khi một khối u ở vú phát triển đủ lớn để cảm nhận được. Tuy nhiên, phương pháp chụp quang có thể phát hiện ung thư vú ngay cả khi chưa có triệu chứng bên ngoài.
5. Mọi phụ nữ đều có nguy cơ mắc ung thư vú là 1 trên 8?
Bạn nghĩ: Nguy cơ này giống nhau ở mọi độ tuổi.
Thực tế: Nguy cơ mắc ung thư vú của bạn sẽ tăng lên khi bạn già đi. Thông thường nguy cơ của một phụ nữ được chẩn đoán bị ung thư vú là khoảng 1/233 khi ở độ tuổi 30 và sẽ tăng lên đến 1/8 trước khi đến tuổi 85.
6. Cấy ghép ngực làm tăng nguy cơ ung thư vú?
Bạn nghĩ: Túi ngực gây ung thư.
Thực tế: Phụ nữ cấy ghép ngực có nguy cơ ung thư vú không lớn hơn so với người bình thường. Tuy nhiên, việc cấy ghép ngực sẽ tạo ra bóng tối trên phim chụp X-quang, điều này có thể gây cản trở tầm nhìn của các chuyên gia về việc phát hiện các khối u. Kết quả là, việc phát hiện sớm những khối u rất dễ bị bỏ sót, do đó giảm cơ hội điều trị thành công của người bệnh.
7. Phụ nữ ngực nhỏ ít nguy cơ ung thư vú?
Bạn nghĩ: Kích thước ngực quyết định nguy cơ mắc bệnh.
Thực tế: Không có mối liên hệ giữa kích thước của ngực và nguy cơ mắc ung thư vú. Ngực lớn có thể gây khó khăn hơn cho quá trình kiểm tra với các xét nghiệm tuyến vú lâm sàng, thậm chí là chụp quang tuyến vú và chụp cộng hưởng từ (MRI). Do đó, tất cả phụ nữ, bất kể kích thước ngực, nên thường xuyên theo dõi và kiểm tra để phát hiện sớm dấu hiệu của bệnh.
8. Không thể mắc ung thư vú sau khi đã cắt bỏ vú?
Bạn nghĩ: Cắt bỏ vú là loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.
Thực tế: Một số phụ nữ bị ung thư vú sau khi cắt bỏ tuyến vú, đôi khi ở chính tại khu vực vết sẹo. Hoặc gốc ung thư có thể đã lan rộng trước đó. Đối với những phụ nữ có nguy cơ ung thư vú cao phải cắt bỏ bộ ngực như một biện pháp phòng ngừa, vẫn còn nguy cơ mắc phải căn bệnh, dù là rất nhỏ. Theo nghiên cứu, nguy cơ bị ung thư ở những người đã cắt bỏ ngực giảm trung bình 90%.
9. Caffeine gây ung thư vú?
Bạn nghĩ: Uống cà phê làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Thực tế: Chưa có bằng chứng khoa học cho thấy caffeine gây ung thư vú. Một số nghiên cứu còn cho thấy caffeine có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.
10. Phá thai làm tăng nguy cơ ung thư vú?
Bạn nghĩ: Phá thai làm rối loạn hormone và gây ung thư.
Thực tế: Bởi vì phá thai được cho là làm gián đoạn chu kỳ hormone trong quá trình mang thai và bệnh ung thư vú có liên quan đến hàm lượng hormone, nhiều nghiên cứu đã thực hiện nhằm tìm ra mối liên kết nhân quả nhưng đến nay vẫn chưa tìm thấy bằng chứng thuyết phục.
11. Có nguy cơ ung thư vú thì chỉ biết chờ đợi?
Bạn nghĩ: Không thể làm gì để phòng tránh.
Thực tế: Có rất nhiều thứ phụ nữ có thể làm để giảm nguy cơ mắc phải ung thư vú, bao gồm giảm cân nếu họ bị béo phì, tập thể dục thường xuyên, giảm hoặc loại bỏ các đồ uống có cồn, thức hiện chế độ theo dõi và kiểm tra ngực nghiêm ngặt, cũng như thử nghiệm lâm sàng thường xuyên và chụp quang tuyến vú.
12. Chụp quang tuyến vú hàng năm khiến bạn nhiễm nhiều bức xạ làm tăng nguy cơ ung thư
Bạn nghĩ: Bức xạ làm tăng nguy cơ ung thư.
Thực tế: Bức xạ được sử dụng trong chụp nhũ ảnh, nhưng số lượng là quá nhỏ để xảy ra bất kỳ rủi ro nào, trong khi so sánh với lợi ích phòng ngừa to lớn có được, điều này là rất đáng. Chụp quang tuyến vú có thể phát hiện khối u trước khi một người có thể cảm thấy hoặc nhận thấy, và khối u được phát hiện càng sớm, càng có nhiều cơ hội để chữa khỏi và sống sót. Hiệp hội Ung thư Mỹ khuyến cáo phụ nữ từ 40 tuổi trở lên nên chụp quang tuyến vú mỗi 1-2 năm/ lần.
13. Sinh thiết kim làm tế bào ung thư lan rộng?
Bạn nghĩ: Sinh thiết khiến ung thư di căn.
Thực tế: Không có bằng chứng kết luận cho điều này. Một nghiên cứu năm 2004 cho thấy sự lây lan của các tế bào ung thư không gia tăng ở những bệnh nhân trải qua sinh thiết kim so với những người không thực hiện quá trình này.
14. Phẫu thuật khiến ung thư vú lan nhanh hơn?
Bạn nghĩ: Khối u tiếp xúc không khí sẽ làm ung thư lan ra.
Thực tế: Phẫu thuật không gây ung thư vú và nó không làm ung thư vú lây lan, theo như nghiên cứu đến thời điểm này của các nhà khoa học. Sự thật là các bác sĩ có thể nhận ra trong khi phẫu thuật là khối ung thư đã lan rộng hơn so với dự đoán. Tuy một số nghiên cứu trên động vật đã chỉ ra rằng loại bỏ các khối u nguyên phát đôi khi cho phép bệnh ung thư di căn và phát triển, nhưng chỉ là tạm thời, và điều này vẫn chưa được chứng minh ở người.
Kết luận
Ung thư vú không còn là bản án tử nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Hiểu đúng về bệnh chính là bước đầu tiên để bảo vệ sức khỏe của chính bạn và những người phụ nữ xung quanh.
